Dikkat Eksikliği / Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB)

27
Eyl

Dikkat Eksikliği / Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB)

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite semptomları gösteren çocuklarla ilgili klinik tanımlamalarda en sık tarif edilen göreve odaklanmada güçlük, yönergeleri takip edememe, kurallara uyamama, zihnin kolaylıkla dağılması, huzursuzluk, telaş, aşırı konuşma ve söz kesme gibi belirtilerdir.

DSM-5 (Ruhsal Bozuklukların Tanısal El Kitabı) DEHB’yi dikkatsizlik, hiperaktivite-dürtüsellik ve dikkatsizlik ve hiperaktivite-dürtüselliğin bir arada olduğu üç farklı tipte tanımlamaktadır. DEHB tanısı konulabilmesi için bu üç semptom tipinde görülen belirtilerin altı ay süreyle “uyumsuzluk yaratan” ve “gelişimsel düzeye uygun olmayan” şekilde gözlenmesi gerekmektedir. Semptomlar ev, okul, iş; sosyal ilişkiler; farklı diğer aktivite ortamlarından en az ikisinde (ev-okul, okul-sosyal ilişkiler vb.) 12 yaşından önce ortaya çıkmalıdır.

  1. Dikkatsizlik alt tipi belirtileri:
  • Dikkatini ayrıntılara veremez ya da okul ödevlerinde, işlerinde ya da diğer etkinliklerinde dikkatsizce hatalar yapar.
  • Üzerine aldığı görevlerde ya da oynadığı oyunlarda dikkati dağılır.
  • Doğrudan kendisiyle konuşulduğunda çoğu zaman dinlemiyormuş gibi görünür.
  • Yönergeleri takip edemez ve okul ödevlerini, ufak tefek işleri ya da iş yerindeki görevlerini tamamlayamaz.
  • Üzerine aldığı görevleri ve etkinlikleri düzenlemede zorluk çeker.
  • Zihinsel çaba gerektiren görevlerden kaçınır, bunları sevmez ya da bunlarda yer almada isteksizdir.
  • Etkinlikler için gerekli olan eşyaları kaybeder (örneğin; oyuncaklar, okul ödevleri, kalemler,kitaplar ya da araç gereçler).
  • Dikkati dışarıdaki uyaranlarla kolaylıkla dağılır.
  • Günlük etkinliklerinde çoğu zaman unutkandır.
  1. Hiperaktivite-Dürtüsellik alt tipi belirtileri
  • Elleri, ayakları kıpır kıpırdır ya da oturduğu yerde kıpırdanıp durur.
  • Sınıfta ya da oturması beklenen diğer durumlarda oturduğu yerden kalkar.
  • Uygun olmayan durumlarda koşuşturup durur ya da tırmanır (ergenlerde ya da erişkinlerde öznel huzursuzluk duyguları ile sınırlı olabilir).
  • Boş zamanlarında sakin etkinliklere katılma ya da oyunlar oynamada zorluk yaşar.
  • Çoğu zaman hareket halindedir ya da bir motor tarafından sürülüyormuş gibi davranır.
  • Çok konuşur.
  • Soru tamamlanmadan önce cevabı yapıştırır.
  • Sırasını bekleme güçlüğü vardır.
  • Başkalarının sözünü keser ya da yaptıklarının arasına girer (örneğin; başkalarının oyunlarına ya da konuşmalarına burnunu sokar).
  1. Birleşik tip belirtileri

Son altı ay boyunca hem dikkatsizlik hem de hiperaktivite-dürtüsellik tanı kriterleri karşılanmıştır.

 

Uzman Psikolog Derya Melek

Leave a Reply