Otizm

18
Eki

Otizm

Otizm;

  • Duyguları ve ilgileri anlamama ve bunları çevreyle paylaşamama,
  • Sözel ve sözel olmayan ifadede, göz teması ve bedensel iletişimi kullanmada yetersizlik,
  • Değişik sosyal çevrelere uyum sağlayamama,
  • Akranlarına ilgi duymama,
  • İlişki kurma, ilişkiyi sürdürme ve ilişkideki süreçleri anlamada sıkıntı yaşama ile ortaya çıkan, toplumsal iletişim ve toplumsal etkileşimde eksiklikler ile karakterize nörogelişimsel bozukluklar kapsamında ele alınmaktadır.

Otizm tanısının konulabilmesi için;

  • Tekrarlayıcı motor eylemler,
  • Esneklik becerisinde zayıflık nedeniyle farklılıklara uyum gösterememe  ve aynılıkta direnme,
  • Oldukça kısıtlı ve rastlanma olasılığı düşük ilgi alanlarına sahip olma ve bunları sürdürmede ısrar etme,
  • Duyusal uyaranlara ilgi göstermeme ya da aşırı tepki verme belirtilerinden en az ikisinin görülmesi gerekmektedir.

Tüm bu belirtilerin erken gelişim dönemlerinde başlamış olması, belirtilerin toplumsal ve diğer alanlarda işlevsellikte belirgin bir bozulmaya yol açması ve belirtilerin mental retardasyon ya da herhangi bir gelişimsel gerilikle açıklanamaması gerekmektedir (APA, 2013).

Otizm ağırlık düzeylerine göre üçe ayrılmaktadır:

Ağırlık düzeyi Toplumsal iletişim Kısıtlı, yineleyici davranışlar
Üçüncü düzey

«Çok önemli ölçüde destek gerektirir»

•Sözel ve sözel olmayan iletişimde ağır eksiklikler

•İşlevsellikte ağır bozulma

•Çok sınırlı toplumsal iletişim

•Başkalarından gelen iletişim çabalarına çok az karşılık

•Çok kısıtlı sözcük kullanımı

•Toplumsal gerekleri karşılamak için olağan olmayan yöntemler kullanma

•Davranışlarda esneklik göstermeme

•Değişiklik karşısında aşırı direnç

•Odağını ve eylemini değiştirmekte güçlük

•Yineleyici davranışlar bütün alanlarda işlevsellikte bozulmaya yol açar

 

Ağırlık düzeyi Toplumsal iletişim Kısıtlı, yineleyici davranışlar
İkinci düzey

«Önemli ölçüde destek gerektirir»

•Sözel ve sözel olmayan iletişimde ağır eksiklikler

•Destek gördüğü sırada bile toplumsal bozulmalar görülür

•Başkalarından gelen ilişki kurma yaklaşımlarına çok az tepki

•Yalın cümleler

•Kısıtlı ilgi alanları

 

•Davranışlarda esneklik göstermeme

•Değişiklik karşısında güçlük

•Yineleyici davranışlar değişik bağlamlarda işlevsellikte bozulmaya yol açar

 

 

Ağırlık düzeyi Toplumsal iletişim Kısıtlı, yineleyici davranışlar
Birinci düzey

«Destek gerektirir»

•Destek görmediğinde toplumsal etkileşimde eksiklikler görülür

•Başkalarından gelen etkileşime sıradışı ya da başarısız tepkiler verir

•Etkileşime ilgisi azmış gibi görünür

•Tam cümlelerle konuşan, ancak karşılıklı konuşmayı pek beceremeyen, arkadaş edinmede başarısız

•Davranışlarda esneklik göstermeme

•Yineleyici davranışlar bir ya da birden çok bağlamda işlevsellikte bozulmaya yol açar

•Etkinlikler arasında geçiş yapmakta güçlük

•Düzenleme ve tasarlama sorunları bağımsız olmasına engel olur

 

Kaynak:

Amerikan Psikiyatri Birliği (2013). Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı,  Beşinci Baskı (DSM-5), Tanı Ölçütleri Başvuru El Kitabı’ndan çev. Köroğlu E, Hekimler Yayın Birliği, Ankara, 2014

 

Uzman Psikolog Derya Melek

 

Leave a Reply